Over Ds A.F.P. Pop

We ontvingen een fraaie opname van ds. A.F.P. Pop uit Monster. Een foto die een toelichting verdient. De heer J.F. Neven schreef er een verhaaltje bij. Niet alleen aan de hand van eigen gegevens, maar hij besloot zijn bijdrage met een citaat van de welbekende ds. W.L. Tukker.

Ds. Pop (1884.-1965) had het gymnasium te Kampen en de universiteit te Leiden bezocht. Maar hij is na zijn opleiding bewust een andere kant opgegaan. Hij zei daarover later: ‘Ik heb een nogal vrijzinnige opleiding gehad: eerst aan dat openbaar gymnasium, daarna in het ethische Leiden. Misschien heb ik uit reactie wel de grootste tegenstelling gezocht. Ik houd het er echter maar voor, dat ik die richting ben geleid.’

Ds. Pop was de gereformeerde bondsrichting toegedaan en preekte bevindelijk. De preken van zijn hand in de serie Genade voor genade leggen daar getuigenis van af.

Leen Tukker uit Hoek van Holland kende ds. Pop al vanaf zijn jeugd. Zijn moeder, Cornelia Tukker-van Wijngaarden, had haar zoon op ds. Pop gewezen, toen predikant in Monster. Leen bleef wel catechisaties volgen in Hoek van Holland, waar een confessionele prediking te beluisteren viel, maar zijn hart trok naar Monster. Elke zondag overbrugde hij lopend de afstand van vier kilometer. Hij bleef tussen de diensten bij koster Piet Lamot, om na de avonddienst bij ds. Pop in de pastorie aan te gaan.

Ds. Pop was degene die kandidaat Tukker bevestigde in zijn eerste gemeente Hei-en Boeicop.

De moeder van ds. W.L. Tukker overleed op zondagavond 29 april 1956. Dit gebeurde tijdens de afscheidsdienst van ds. W.A. Zeijdner in de Prinsekerk. De lege plaats die zij achterliet was groot. Voor ds. Tukker was het huis uitgestorven – de pastorie aan de Beukelsdijk l6b in Rotterdam. Maar er was ook reden tot dankbaarheid, dat zij zo lang bij hem had mogen inwonen. Tot de meelevende vrienden behoorde zijn leermeester ds. Pop, predikant te Randwijk, waar hij bijstand in het pastoraat verleende. Ds. Tukker schreef hem een hartelijke brief terug: ‘Nu ik u toch schrijf, is het mij een behoefte Unog eens te zeggen, dat ik met klimmende dankbaarheid terug denk aan de prediking, die ik jaren geleden van U mocht horen. Deze belijnde prediking van een rijke Christus voor een arme zondaar, met zoveel gloed en bekwaamheid uitgesproken, heeft niet nagelaten diepe indruk op mij te maken. Meer en meer val ik voor mij persoonlijk en voor mijn werk daar op terug. Het is verre van mij dit bij wijze van vleierij U te schrijven. Wij mogen echter ook wel eens hartelijk dankzeggen, degenen waaraan wij zo veel te danken hebben en dat is voor mij in dit geval zeker Ds. Pop, die veel voor mij betekend heeft.’

Oude Paden, 1 juni 2003
J.M. Vermeulen en J.P. Neven 

 

“Isabella niet hervormd gedoopt”

APELDOORN – Was de dienst in de kapel van Paleis Het Loo waarin Isabella, het dochtertje van prins Bernhard jr. en prinses Annette, werd gedoopt, een hervormde kerkdienst? M. H. Ipenburg, medeauteur van het boek “Wegwijs in Religieus en Levensbeschouwelijk Nederland”, heeft zo zijn twijfels.

Kerkredactie

In een fax aan deze krant schrijft Ipenburg dat de dienst in de kapel “geen hervormde doopdienst was, maar een dienst onder auspiciën van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB te Apeldoorn.” Voorganger was prof. dr. A. van der Meiden – hervormd predikant noch emeritus predikant, aldus L. M. P. Scholten in zijn op 23 november aan het hervormd moderamen gestuurde fax.

Ipenburg vervolgt: “Het is de kerkenraad, c.q. de dienstdoend ouderling van een bepaalde denominatie, die aangeeft in welk doopregister de dopeling wordt ingeschreven. Ook staat dr. A. van der Meiden niet vermeld in het jaarboek van de Nederlandse Hervormde Kerk. Hij is dus waarschijnlijk geen hervormd predikant, noch emeritus of ontheven met alle rechten. De voorganger van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB te Apeldoorn, Hattem, Heerde, Wapenveld en Elburg, drs. J. W. Bok, fungeerde in de dienst op Paleis Het Loo als dienstdoend ouderling.”

Klik hier!

Dus, concludeert Ipenburg, “is de dopeling ingeschreven in het doopregister van de NPB. Echter, de NPB is een vereniging en geen kerk. En een doop in verenigingsverband is niet rechtsgeldig voor de kerken.”

Volgens de Wegwijs-auteur was de doop wel rechtsgeldig geweest als die had plaatsgevonden in het bijzijn van een ouderling van de hervormde gemeente Apeldoorn of een ouderling van de Remonstrantse Broederschap. Ipenburg: “Mocht het prinsesje ooit belijdenis willen doen in bijvoorbeeld de Hervormde Kerk, dan zal zij overgedoopt moeten worden.”

De hervormde kerkrechtdeskundige dr. P. van den Heuvel wil dit laatste zeker niet overnemen. “De Reformatie is altijd zeer terughoudend geweest als het ging om het overdopen van iemand die was gedoopt in de Naam van de drie-enige God. Ze erkende bijvoorbeeld ook de doop van de Rooms-Katholieke Kerk. En afgaande op de zeven criteria die de Nederlandse Hervormde Kerk hanteert, verwacht ik niet anders dan dat zij ook de doop van Isabella zal erkennen.”

Blijft de vraag of van een “hervormde” doopdienst sprake was. Navraag leert dat tijdens de dienst inderdaad slechts één dienstdoend ouderling aanwezig was: drs. J. W. Bok, als voorganger verbonden aan de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB. Is de NPB een modaliteit binnen de NHK, zoals bijvoorbeeld de Gereformeerde Bond?

Uit de NPB-website blijkt dat in elk geval niet. “De Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB is een religieuze vereniging van ondogmatisch denkende gelovigen van diverse kerkelijke signatuur. Landelijk bestaat zij uit zestig autonome afdelingen. Elke afdeling heeft iets eigens.” Verder heeft de NPB een eigen opleidingsinstituut, gedragen door de NPB en de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden (VVH).

Is de NPB een modaliteit? Dr. Van den Heuvel weet het niet. “Ik heb me eerlijk gezegd nooit in de NPB verdiept. Maar afgezien daarvan: laten we maar heel terughoudend zijn in de berichtgeving over dit soort zaken.” Ook Mieke Brak van het Landelijk Dienstencentrum in Utrecht wil er niet veel over zeggen. “De NPB is in elk geval niet zoiets als de Gereformeerde Bond. Ze vormt een zelfstandige geloofsgemeenschap, onderscheiden ook van de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden (VVH).” Dat laatste blijkt ook uit het feit dat de VVH sinds enige tijd kantoorruimte huurt in het LDC in Utrecht. De NPB heeft een eigen landelijk bureau: het Thorbeckehuis in Zwolle.

Toch rangschikt de SMRA, een orgaan ten dienste van de Nederlandse Hervormde Kerk dat kerkelijke gemeenten ondersteunt bij het voeren van de ledenadministratie, de NPB wél onder de modaliteiten. Ze onderscheidt: RH (Rechtzinnig Hervormd), VH (Vrijzinnig Hervormd), GB (Gereformeerde Bond) en NPB (Nederlandse Protestanten Bond).

Nog zo’n feit. Isabella mag dan ingeschreven zijn in het register van de NPB in Zwolle – volgens mevrouw W. Looye, voorzitter van de kerkenraad van de Grote Kerk in Apeldoorn, is ze (ook?) wel degelijk opgenomen in het ledenbestand van de hervormde gemeente van Apeldoorn. “De NPB vormt een modaliteit binnen de Nederlandse Hervormde Kerk.” Een en ander lijkt toch weinig anders te kunnen betekenen dan dat Isabella hervormd is gedoopt.

Ds. Bok uit Vaassen, die dienstdoend ouderling was tijdens de doopplechtigheid, begrijpt alle “scherpslijperij” niet. “Het gaat hier om een intieme gebeurtenis. Daar moeten we niet in gaan wroeten. De jonge generatie Van Vollenhovens leidt een eigen leven, zij het in de schaduw van royale verplichtingen. Daar komt nog bij dat dit prinsesje geen lid is van het Koninklijk Huis. En wat mij betreft: ik ben ervan overtuigd dat de doopdienst kerkrechtelijk juist was.”

Ipenburg kan zich in die conclusie niet vinden. Volgens hem is de telg van de koninklijke familie slechts ingeschreven in het register van de NPB in Zwolle. “Dat zijn Boks eigen woorden.” Maar er is meer, zegt hij. “De NPB heeft een eigen opleiding, in Bilthoven. Mensen die daar worden opgeleid, zijn in elk geval geen theoloog, zoals iemand die aan een erkende universiteit is afgestudeerd in de theologie. Veel voorgangers binnen de NPB zijn geen theoloog en hebben veelal hooguit een hbo-opleiding.” Het feit dat de SMRA de NPB wel als modaliteit ziet, zegt naar zijn mening weinig. “De redenen daarvoor zijn puur technisch.”

Hij wijst op een jubileumboekje van de NPB, “Balans in beweging”. Daarin valt te lezen: “De traditionele opvatting was dat men door de doop toetrad tot een bepaald kerkgenootschap. De bediening van de doop kon slechts dan in de NPB plaatsvinden wanneer dit geschiedde in aanwezigheid van een officiële ouderling. Soms was een NPB-voorganger ook predikant, soms ook niet. In dat laatste geval kon bijvoorbeeld een hervormd predikant uitgenodigd worden om de doophandeling te verrichten en werd de dopeling lid van de Hervormde Kerk. Tegenwoordig kennen we ook de NPB-doop, die bediend mag worden door iedere NPB-voorganger en onder de

trinitarische formule. Men wordt in dat geval niet opgenomen in het ledenbestand van een bepaalde kerk, maar kan zich wel beschouwen als lid van de algemene kerk van Christus. Het landelijk bureau in Zwolle houdt hiervan een register bij.”

Dat levert opnieuw de vraag op in hoeverre prof. dr. Van der Meiden bevoegd hervormd predikant is. Twee jaar geleden verrichtte deze krant hiernaar al enig speurwerk. Van der Meiden zelf zei toen dat hij door ds. W. J. van der Waal, destijds hervormd predikant te Gorinchem, is bevestigd. Daarvóór studeerde hij naar eigen zeggen theologie en deed hij kerkelijk examen. Zeven jaar was hij predikant van de afdeling Meerkerk van de VVH. In het jaarboekje van de Nederlandse Hervormde Kerk komt zijn naam echter niet voor. “Heel merkwaardig”, vindt Ipenburg.

Volgens ds. Bok is Van der Meiden officieel landelijk VVH-predikant en landelijk NPB-predikant. In de ogen van Ipenburg zegt dat weinig. “Uit Van der Meidens cv -te vinden op internet- blijkt dat hij op verschillende universiteiten heeft gestudeerd. Theologie en communicatiewetenschappen. Hij studeerde af op een doctoraalstudie “De ethiek van de reclame” en promoveerde in 1972 in de wijsgerige ethiek op een proefschrift over “De ethiek van de propaganda”.” Van der Meiden was niet voor commentaar bereikbaar.

Reformatorisch Dagblad, 7 januari 2003

 

Dr. L. Alting von Geusau (77) overleden

THAILAND (ANP) – Op 77-jarige leeftijd is tijdens de kerstdagen overleden dr. L. G. M. Alting von Geusau, die een rol speelde tijdens het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965). Dat hebben vrienden van hem in Nederland bekendgemaakt.

Dr. Alting von Geusau woonde in Chiang Mai, in Thailand. De rooms-katholieke theoloog richtte in 1962 een documentatiecentrum op.

Van daaruit voorzag hij bisschoppen, waarnemers, journalisten en belangstellenden van informatie over het verloop van het concilie. Na afloop van dat concilie werd het informatiecentrum internationaal: DOC werd I-DOC; maar Alting von Geusau bleef directeur.

Uit teleurstelling over de conservatieve koers die de Rooms-Katholieke Kerk ging varen, brak Alting von Geusau met de kerk. In 1972 ging hij in Amerika antropologie studeren. In 1977 vertrok hij naar Thailand voor onderzoek naar minderheidsculturen, vooral het Akha-volk. Daarover publiceerde hij een standaardwerk.

Alting von Geusau werd in 1925 in Den Haag geboren. In 1950 ontving hij de priesterwijding. Van 1951 tot 1955 studeerde hij in Rome, waar hij promoveerde. Hij was achtereenvolgens kapelaan in Vaassen, Wolvega, Leeuwarden en Groningen.

Reformatorisch Dagblad, 2 januari 2003

Jongeren bouwen krottenwijk

VAASSEN – Deze maand vindt op diverse plaatsen door heel Nederland weer de Nacht Zonder Dak plaats.

Deze ludieke actie is een jaarlijks terugkerende activiteit van de christelijke ontwikkelingsorganisatie Tearfund en wordt georganiseerd door Nederlandse jongeren ten behoeve van Braziliaanse straatkinderen.

Jongeren slapen vrijwillig een nacht onder de blote hemel of in een door henzelf gebouwd krot van plastic en karton en laten zich daarvoor sponsoren door vrienden en familie.

Huiswerkbegeleiding

De opbrengst van de Nacht Zonder Dak gaat naar een partnerorganisatie van Tearfund in Brazilië. De organisatie Jocum heeft zich het lot aangetrokken van de straatkinderen in de stad Macapá.

Het project dat is opgezet, richt zich zowel op straatkinderen als op kinderen die in zogenaamde risicogezinnen leven. Dit zijn gezinnen die zo arm en sociaal zwak zijn dat de kinderen een groot gevaar lopen ook op straat te eindigen. Jocum probeert dit te voorkomen door huisbezoeken af te leggen. Ook wil ze met huiswerkbegeleiding de kinderen stimuleren hun schoolwerk te doen. Voor de straatkinderen heeft Jocum inloopcentra waar de kinderen zorg en aandacht ontvangen.

Stuk karton

Jongeren uit zeven plaatsen in Nederland organiseren een Nacht Zonder Dak voor hun leeftijdgenoten in Brazilië. Zo veranderde het terrein rond de hervormde kerk in Vaassen de afgelopen nacht al in een grote krottenwijk.

In Dordrecht staat van 27 op 28 juni een Nacht Zonder Dak op het programma. Student Tom Kolsters is samen met een groep enthousiaste jongeren bezig met de laatste loodjes van de voorbereidingen.

Willem Sjoerd heeft vorig jaar meegedaan aan de actie. “Toen ik uiteindeli jk in een door mezelf in elkaar geflanste doos lag, wist ik dat ik thuis een ideaal bed had en dat ik daarover niks te klagen mocht hebben. De vervanging van mijn matras van 25 centimeter was een stuk karton, niet meer dan 2,5 millimeter dik.”

Regormatorisch Dagblad, 7 juni 2003