De financiering en de aanschaf

Van der Zee schreef dat het orgel bijna geheel is betaald door de gemeente. De kosten ervan bedroegen 2765 gulden, waarvan de gemeente maar liefst ruim 2723 gulden en 5 stuivers opbracht. Hieruit blijkt dat de aanschaf van dit orgel door de gemeente werd gedragen.

Het bedrag van de kosten was als volgt onderverdeeld:

Orgel                                                            ƒ 2150,-

Zolder                                                            ƒ 200,-

Riknoy ??                                                      ƒ 125,-

Smit                                                                 ƒ 37,-

Verven                                                           ƒ 101,-

Zilver en goud                                                  ƒ 70,-

Vrachtkosten                                                   ƒ 50,-

Pijlers                                                               ƒ 32,-

ƒ 2765,-

De grootte van het bedrag is op waarde te schatten door te kijken naar het toenmalige loon. Zoals in het vorige hoofdstuk werd vermeld verdiende een arbeider per dag in deze omgeving ongeveer 50 cent.

Van der Zee vermelde in het boek der gedachtenissen nog een tweede lijst met uitgegeven bedragen:

Orgel en kast                                               ƒ 2150,-

Zolder                                                             ƒ 200,-

Pijlers                                                                ƒ 32,-

500 stenen

6 ton kalk

Ankers

Bijzondere onkosten                                       ƒ 100,-

Verven                                                             ƒ131,-

Pijpen verzilveren                                              ƒ 30,-

Vracht- en andere kosten                                ƒ 100,-

Trompet                                                           ƒ 100,-

ƒ 2843,-

De tweede lijst vertoont een grote overeenkomst met de eerste, waarvan van der Zee zegt dat het de eigenlijke kosten waren. Ik denk dat dit de oorspronkelijke begroting van de kosten van het orgel was. De verschillen tussen beide lijsten worden daarom interessant. Wat opvalt is dat de kosten van het orgel, de zolder en de pijlers in beide gevallen gelijk zijn.

De vrachtkosten en de kosten van het verven waren 50 respectievelijk 30 gulden lager.

De kosten van het verfraaien van de pijpen vielen tegen. In plaats van het oorspronkelijke verzilveren werd zilver en goud aangebracht. Hierdoor werden de kosten 40 gulden hoger.

De kosten van de benodigde bouwmaterialen vielen tegen. In plaats van het oorspronkelijk geraamde bedrag van 100 gulden, werd 162 gulden uitgegeven, waardoor de begroting per saldo met 22 gulden werd overschreden. Ik denk dat daarom het Trompet-register moest komen te vervallen. Dit was een tongwerk en dus duurder dan andere registers. De kerkvoogdij had blijkbaar niet voldoende geld beschikbaar om het ontbrekende bedrag bij te passen.

De originele intekenlijst die door van der Zee werd genoemd heb ik niet kunnen vinden in de archieven die ik heb onderzocht. Het boek der gedachtenissen heb ik kunnen vinden in het kerkelijke archief. De door van der Zee overgeschreven intekenlijst is in bijlage 7 opgenomen.

Over de aanschaf van het orgel is weinig bekend. Voor de aanschaf won een kerk destijds gewoonlijk eerst inlichtingen in bij een gerespecteerd organist uit de omgeving. Deze wist waaraan een orgel zou moeten voldoen, kende  diverse orgelbouwers en kon de nodige contacten leggen. Vaak werd daarna een offerte gevraagd van meerdere orgelbouwers en/of werd de orgelbouw openbaar aanbesteed. Hoe deze aanbesteding precies in het werk ging is niet bekend. De provinciale commissie van toezicht en beheer van de kerk zal ongetwijfeld een rol bij het leggen van het contact tussen de plaatselijke gemeente en één of meer orgelbouwers hebben gespeeld.

Wie Vaassen heeft begeleid bij de orgelbouw is niet duidelijk geworden uit het archiefonderzoek. De notulen van de kerkvoogdij beginnen pas bij 1820. Wanneer het beschikbare bedrag bekend was konden één of meerdere orgelmakers worden benaderd voor een offerte. Niet bekend is wie er zijn benaderd. Wel is duidelijk dat Jacobus Armbrost uit Haaksbergen één van hen was, hij zou namelijk het orgel bouwen.